Administrata e Donald Trump po shqyrton mundësinë e rifillimit të sulmeve ushtarake ndaj Iranit ose forcimit të mëtejshëm të presionit ekonomik dhe bllokadës ndaj eksporteve të naftës. Zyrtarë të lartë iranianë druhen se kjo strategji mund ta çojë Teheranin drejt një kundërpërgjigjeje, madje edhe një sulmi parandalues, nëse bllokimi diplomatik vazhdon.
Sipas “The Guardian”, Mehdi Mohammadi, këshilltar i kryenegociatorit iranian në bisedimet me SHBA-në, Mohammad Bagher Ghalibaf, deklaroi se Uashingtoni ka paraqitur një afat prej rreth dy javësh, pas të cilit presidenti Trump do të vendosë për veprime të mundshme ushtarake.
Mohammadi hodhi dyshime mbi deklaratat e presidentit amerikan se opsioni ushtarak ishte lënë mënjanë, duke pretenduar se Uashingtoni po përgatit një goditje të kufizuar dhe se Irani po përgatitet për kundërpërgjigje.
Ai paralajmëroi se, nëse sanksionet amerikane vazhdojnë të shtrëngohen, Teherani mund të detyrohet të ndërmarrë një luftë parandaluese në shkallë të gjerë, me synimin për të rritur koston e presionit ekonomik për kundërshtarin.
Këshilltari iranian e cilësoi përgjigjen amerikane ndaj propozimeve të fundit të Teheranit për rihapjen e Ngushticës së Hormuzit si “jo vetëm të pakënaqshme, por plotësisht mashtruese”.
“Ata nuk duan të lirojnë fondet e ngrira. Nuk duan të heqin sanksionet dhe nuk duan të ndalin luftën në Liban”, deklaroi ai.
Mohammadi bëri të ditur gjithashtu se Irani kishte refuzuar kërkesën e nënpresidentit amerikan, JD Vance, për një takim të drejtpërdrejtë me negociatorët iranianë, përpara se Teherani t’i përgjigjej kushteve të Uashingtonit për heqjen e bllokadës në Ngushticën e Hormuzit.
Aktualisht, Trump ka zgjedhur të mbajë presionin ekonomik ndaj Iranit dhe të shtrëngojë bllokadën ndaj eksporteve të naftës, ndërsa lehtëson transportin e naftës nga vendet e tjera të Gjirit përmes ngushticës. Sekretari amerikan i Shtetit, Marco Rubio, ka lënë të kuptohet se kjo strategji mund të jetë e mjaftueshme, duke i cilësuar kërkesat iraniane si jorealiste.
Por në udhëheqjen iraniane ekziston shqetësimi se presioni ekonomik mund të destabilizojë vendin dhe të shkaktojë një valë të re protestash. Sipas analizës së Mohammadi-t, përkeqësimi i ekonomisë mund të bëjë që regjimi të mos e konsiderojë më të qëndrueshme situatën aktuale të “as paqe, as luftë” dhe të zgjedhë veprime parandaluese.
Një tjetër çështje që po rëndon negociatat është kontrolli mbi Ngushticën e Hormuzit. Pavarësisht pretendimeve iraniane se bllokada po funksionon, çmimi i naftës Brent ka qëndruar në nivele relativisht të ulëta, rreth 93 dollarë për fuçi, ndërsa prodhimi i Arabisë Saudite është rikthyer pranë niveleve të para luftës, në rreth 9.3 milionë fuçi në ditë.
Ndërkohë, Teherani ka ashpërsuar edhe paralajmërimet ndaj vendeve evropiane. Mohammad Mokhber, këshilltar i udhëheqësit suprem iranian, Mojtaba Khamenei, deklaroi se çdo përfshirje e Evropës në bllokadën amerikane do të konsiderohej “akt lufte”.
Sekretari i Këshillit të Sigurisë Kombëtare të Iranit, Mohsen Rezaei, paralajmëroi se në rast të rifillimit të sulmeve amerikane, objektiv mund të bëhen edhe bazat ushtarake të SHBA-së në Evropë, nëse prej tyre nisen avionë për të goditur territorin iranian.
Nga ana tjetër, Trump ndodhet nën presionin për t’i dhënë fund krizës përpara se demokratët të marrin kontrollin e Kongresit më 3 janar. Sipas një sondazhi Reuters/Ipsos, 71% e amerikanëve mbështesin miratimin nga Kongresi të një ligji për t’i dhënë fund luftës në Iran.
Humbjet e republikanëve në zgjedhjet e mesmandatit kanë treguar gjithashtu pakënaqësinë e votuesve ndaj konfliktit. Megjithatë, mungesa e një strategjie të qartë nga demokratët për përfundimin e luftës dhe rihapjen e Ngushticës së Hormuzit mund t’i lërë nismën politike Shtëpisë së Bardhë dhe një udhëheqjeje iraniane që po ashpërson qëndrimin e saj.