Çmimi Booker 2026 i jepet romanit postapokaliptik “Fundi i gjithçkaje”

Harrison, 81 vjeç, i cili ka krijuar një rreth besnik lexuesish gjatë karrierës së tij 60-vjeçare, mori çmimin 50 mijë paund në një ceremoni të zhvilluar të hënën në Londër.

Romani zhvillohet në vitet pas një katastrofe misterioze që ka shkaktuar shembjen e shoqërisë britanike siç e njohim sot. Libri ka ndarë opinionet e lexuesve dhe është përshkruar nga kritika si “i zymtë, por brilant” dhe “si një ëndërr, por enigmatik”.

Dame Mary Beard, kryetare e jurisë së Booker, deklaroi: “Është një libër i vështirë për t’u lexuar, por disa nga veprat më të mira letrare janë të vështira”.

“Është një libër që ta përmbys mënyrën e të menduarit, të ngjall një buzëqeshje ironike dhe, çuditërisht, duke pasur parasysh temën, të lë me një grimë optimizmi”, shtoi ajo.

Harrison nisi të shkruante në vitet ’60 dhe ka botuar 13 romane, pesë përmbledhje me tregime dhe një “anti-memoar”. Me këtë fitore, ai ka kaluar Margaret Atwood si fituesi më i moshuar i çmimit Booker.

Megjithëse nuk i pëlqejnë etiketimet si fantashkencë apo fantazi, ai është cilësuar si “gjiganti i fantashkencës letrare”.

Gaby Wood, drejtuese ekzekutive e Booker Prize, e përshkroi si “një mendimtar vërtet origjinal, një shkrimtar që kapërcen kufijtë e zhanreve dhe i merr seriozisht idetë”.

Një histori shqetësuese, por aktuale

Romani ndjek historinë e një burri dhe hallës së tij, të cilët përpiqen të mbijetojnë në bregdetin juglindor të Anglisë pas një katastrofe të pashpjegueshme dhe mbërritjes së qenieve misterioze jashtëtokësore.

Autori ka shpjeguar se qëllimisht ka shmangur shpjegimet për ngjarjet, në mënyrë që lexuesit të përjetojnë të njëjtin çorientim si personazhet.

“Fundi i gjithçkaje ka të bëjë me përpjekjen për të jetuar sikur asgjë nuk ka shkuar keq. Është një histori katastrofe, ku katastrofa është paaftësia për të kuptuar”, ka deklaruar ai.

Qasja ka shkaktuar reagime të ndryshme. “The Guardian” e vlerësoi romanin, por paralajmëroi se “nuk është për të gjithë”, ndërsa “The New York Times” shkroi se sa më shumë mësojmë për botën e shkatërruar të romanit, aq më e vështirë bëhet ta kuptojmë.

“Literary Review” e cilësoi “një vepër me bukuri të pazakontë, njëkohësisht të butë dhe tmerruese”, ndërsa “The Telegraph” shkroi se lexuesi ndihet sikur po ëndërron, më shumë sesa po lexon.

Duke folur për BBC Radio 4 të martën, Harrison shpjegoi se kishte dashur të shkruante një libër që satirizonte bombardimin e vazhdueshëm me informacion në ditët e sotme, pa pasur mjetet e nevojshme për ta kuptuar dhe analizuar atë në mënyrë kritike.

“Ideja ishte të ndërtoja një katastrofë që në thelb është katastrofë e shpjegimit, e dështimit për të kuptuar botën ku jetojmë”, tha ai.

Çmimi Booker, i themeluar në vitin 1969, jepet çdo vit për romanin më të mirë të shkruar në gjuhën angleze.

Pesë finalistët e tjerë të këtij viti ishin Marlon James me “The Disappearers”, Luke Kennard me “Black Bag”, Rebecca Perry me “May We Feed the King”, Elizabeth Strout me “The Things We Never Say” dhe Douglas Stuart me “John of John”.

Sipas kryetares së jurisë, vendimi u mor unanimisht, pas një dite të plotë debatesh dhe diskutimesh mbi gjashtë romanet finaliste. / BBC