Mijëra njerëz iu bashkuan një marshimi në heshtje në qendër të Krakovit të hënën në mbrëmje, në kujtim të atyre që humbën jetën dhe u plagosën gjatë sulmit me armë të fundjavës që lamë pas.

Turma u udhëhoq nga presidenti dhe kryeministri i Polonisë, dy rivalë të ashpër politikë, të cilët shfaqën një unitet të rrallë pas sulmit më vdekjeprurës në historinë moderne të vendit.

Kur mbërritën në Sheshin Historik të Tregut, një trumbetist luajti nga kulla.

Shumë njerëz mbanin lule ose qirinj për t'i vendosur pranë memorialeve të improvizuara që tashmë kanë mbushur rrugët me kalldrëm, ku secili shënon një vend ku dikush humbi jetën.

Polonia, e cila është jashtëzakonisht krenare për reputacionin e saj si një vend i sigurt, është tronditur thellësisht nga ky sulm. Ngjarja i ka lënë njerëzit në përpjekje për të kërkuar njëfarë kuptimi për atë që ndodhi.

Sipas mediave lokale, autor i sulmit është identifikuar 24-vjeçari Michal Oksinski.

Ai mbeti i plagosur rëndë gjatë një shkëmbimi zjarri me policinë, nuk e rifitoi vetëdijen dhe ndërroi jetë në spital herët të hënën.

Fillimisht, ministri i Brendshëm pretendoi se Oksinski ishte nxitur nga pikëpamje ekstremiste të së djathtës ekstreme. Megjithatë, Prokuroria e Përgjithshme thotë tani se është ende herët për të thënë nëse ai ishte “frymëzuar” nga ndonjë ideologji.

“Ministri donte të fitonte pikë në politikën e brendshme. Kjo nuk është sjellje e përgjegjshme”, shprehet Pawel Musialek nga Universiteti Jagiellonian, në një vend ku politika është shumë e polarizuar dhe shpesh karakterizohet nga përplasje të ashpra.

“Deri më tani nuk kemi parë asnjë mesazh të qartë që të tregojë se ky person ishte i motivuar fuqishëm nga ndonjë ideologji dhe se bëhet fjalë për diçka tjetër nga ajo që mund të vijë nga rrjeti i errët”, u shpreh ai.

Nuk është përmendur asnjë letër apo manifest që Oksinski mund të ketë lënë pas. Një fqinj i tij i tha portalit polak të lajmeve Onet se 24-vjeçari ishte “disi i vetmuar”, por pak nga ata që e njihnin mirë kanë folur publikisht.

Përveç pajisjeve të tij elektronike, si telefoni, hetuesit po shqyrtojnë edhe një numër stemash që Oksinski kishte vendosur në veshjen e tij me stil ushtarak.

Prokuroria thotë se në dhomën e tij të gjumit ishte ekspozuar një flamur i verdhë Gadsden, me simbolin e një gjarpri të mbështjellë. “Ai ka kuptime të ndryshme që lidhen me lirinë dhe rebelimin”, theksoi një zëdhënës. “Jo domosdoshmërisht kuptime negative.”

Pikërisht në banesën e Oksinskit u zbuluan trupat e pajetë të prindërve dhe motrës së tij.

Dyshohet se ai i qëlloi për vdekje, përpara se të udhëtonte me makinë rreth 200 km në jug, për të vazhduar vrasjet në Krakov.

Dy ditë më vonë, dyqanet dhe kafenetë përreth Sheshit të Tregut kanë filluar të mbushen sërish me njerëz, por atmosfera mbetet e zymtë.

Një dyqan veshjesh Zara vazhdon të jetë i mbyllur me dërrasa, pasi plumbat thyen xhamat e tij. Një banor vendas rreth të pesëdhjetave humbi jetën pikërisht jashtë dyqanit.

Jo, një turiste skoceze, pa ndihmësit e shpejtë, të cilët “mbërritën jashtëzakonisht shpejt”, duke luftuar për t'i shpëtuar jetën. “Ishte një situatë vërtet e tmerrshme.”

Ashtu si shumë të tjerë, fillimisht ajo i ngatërroi të shtënat e armës me fishekzjarrët.

Në cepin përballë sheshit, pranë një grumbulli tjetër me lule, njerëzit ndalojnë vazhdimisht për të fotografuar vrimat që plumbat kanë hapur në mur.

Një nga gjashtë viktimat është identifikuar si një piktore polake rreth të pesëdhjetave, nënë e katër fëmijëve, e cila kishte ardhur në qytet së bashku me miqtë për hapjen e një ekspozite.

Një britanik dhe një austriak, të cilët humbën jetën, ende nuk janë identifikuar publikisht.

Disa nga drejtuesit e karrocave me kuaj, të cilat zakonisht presin për të shëtitur turistët përreth sheshit, mbetën të plagosur rëndë.

Olha, e cila punon në një dyqan çokollatash aty pranë, thotë se tashmë të gjithë janë të frikësuar.

Të shtunën, njerëzit vrapuan brenda dyqanit të saj për t'i shpëtuar personit të armatosur, i cili po lëvizte me shpejtësi me makinën e tij dhe qëllonte përmes xhamave.

Olha është ukrainase dhe u zhvendos në Krakov kur Rusia pushtoi Ukrainën.

“Ne u larguam nga vendi ynë për të gjetur siguri. Ky duhej të ishte një vend i sigurt!”, tha ajo. “Është kaq e trishtueshme dhe kaq e frikshme. Sidomos kur mendon se ai udhëtoi deri këtu për dy orë, duke e planifikuar dhe duke menduar për këtë.”

Ajo shpreh keqardhje që personi i armatosur nuk mbijetoi: “Kaq shumë njerëz kanë vdekur, kaq shumë jetë janë shkatërruar dhe tani nuk do të ketë drejtësi.”

Kur makina e Oksinskit u kontrollua, u gjetën katër armë zjarri dhe “qindra fishekë”, të gjitha në pronësi të ligjshme të personit të dyshuar si autor i sulmit dhe të babait të tij.

Të dy ishin anëtarë të klubit sportiv të qitjes Swit Starachowice, ku ndodhet edhe një poligon qitjeje. Një zëdhënës i klubit e kujton Michal Oksinskin si një person krejt të zakonshëm: me rezultate mesatare në gara dhe sjellje normale.

Ai kishte shkuar në klub vetëm tri herë këtë vit, për herë të fundit në gusht, së bashku me të atin. Zëdhënësi i klubit këmbëngul se aty nuk zhvillohet stërvitje për qitje luftarake, por vetëm qitje nga një pozicion i palëvizshëm.

Zotërimi i armëve të zjarrit në Poloni është rritur ndjeshëm që nga fillimi i luftës në Ukrainë, pikërisht përtej kufirit, por kjo është sulmi i parë masiv me armë zjarri që njerëzit këtu mund të kujtojnë.

Në mënyrë të pashmangshme, kjo ngjarje ka sjellë vëmendjen te kontrollet që përcaktojnë se kush i plotëson kushtet për të përdorur armë të tilla, përfshirë edhe testet psikologjike, të cilat Michal Oksinski i kishte kaluar të gjitha.

Të hënën, qeveria njoftoi se do të ndërmerrte një rishikim urgjent të këtyre procedurave.

Në vendin ku makina e Oksinskit u ndalua dhe ku ai u qëllua nga policia, është ngritur një tjetër memorial, këtë herë në nderim të efektivëve që ndodhen ende në spital.

Disa njerëz kanë sjellë lule, por një vajzë e quajtur Bianka ka lënë një kartolinë ku shkruhet: “Faleminderit, zoti polic! Shërohu sa më shpejt.”

Pak hapa më tutje, në xham shihen disa vrima të shkaktuara nga plumbat.

“Ky njeri ishte një hero i vërtetë, ai nuk hezitoi”, thotë Ania, duke iu referuar efektivit Jakub Kulik, i cili u qëllua në gjoks. Gjendja e tij shëndetësore mbetet e rëndë. “Ne jemi këtu për ta ndihmuar të luftojë për jetën.”

“Diçka e tillë nuk ka ndodhur kurrë më parë. Është e tmerrshme”, thotë një i ri i quajtur Wojtek.

Ai ndihet i lehtësuar që personi përgjegjës për këtë tmerr rezultoi të ishte polak. “Njerëzit këtu janë tashmë kundër emigracionit, kështu që situata do të kishte qenë edhe më e keqe.”

Ania mendon se polakët do të arrijnë ta përballojnë këtë tragjedi, megjithëse imazhi i vendit si një oaz me nivel të ulët kriminaliteti është shkatërruar.

Mbi të gjitha, ajo është e zemëruar që Michal Oksinski vdiq pa mbajtur përgjegjësi për shkatërrimin që shkaktoi.

“Mendoj se ne meritojmë ta dimë arsyen.”/BBC