Parlamenti i ri i Izraelit, Knesseti, nis punën këtë të martë, në një moment të rëndësishëm politik për vendin. Ligjvënësit e opozitës, të cilët tashmë kanë shumicën në parlament, mund të ndërmarrin hapa për të kufizuar ndikimin e Benjamin Netanyahut, i cili ndodhet në detyrë si kryeministër në largim, ndërsa negociatat për formimin e qeverisë së re vijojnë.
Detyra për krijimin e shumicës së re qeverisëse i është besuar rivalit të tij centrist, Gadi Eisenkot. Megjithatë, deri në formimin e kabinetit të ri, opozita mund të përdorë kompetencat parlamentare për të nisur një sërë nismash që synojnë të ndryshojnë drejtimin politik dhe institucional të vendit.
Sipas Assaf Shapira, studiues në Institutin e Demokracisë së Izraelit (IDI), mungesa e një qeverie të re nuk i kufizon kompetencat e Knessetit. Ai thekson se parlamenti mund të vijojë punën normalisht, në përputhje me parimin e ndarjes së pushteteve.
Komision hetimor për sulmin e 7 tetorit
Një nga premtimet kryesore të opozitës gjatë fushatës zgjedhore ishte krijimi i një komisioni të pavarur hetimor për të shqyrtuar dështimet dhe gabimet që paraprinë sulmin e Hamasit më 7 tetor 2023, në jug të Izraelit.
Hetimi pritet të shqyrtojë përgjegjësitë institucionale dhe politike për sulmin më vdekjeprurës në historinë e Izraelit, përfshirë edhe rolin e mundshëm të vetë Benjamin Netanyahut.
Kryeministri në largim ka mohuar përgjegjësinë për ngjarjet, ndërsa qeveria e tij kishte kundërshtuar krijimin e një komisioni shtetëror të pavarur, i cili sipas legjislacionit izraelit ka kompetencat më të gjera për të zhvilluar një hetim të tillë.
Opozita mund të nisë fillimisht me krijimin e një komisioni të posaçëm parlamentar, i cili do të paraqesë gjetjet e tij përpara një komisioni shtetëror nëse ky i fundit krijohet më vonë.
Gadi Eisenkot është zotuar se do të paraqesë një projektligj në Knesset për ngritjen e këtij komisioni hetimor.
Opozita synon të shfuqizojë ligjet e qeverisë Netanyahu
Një tjetër objektiv i shumicës së re parlamentare është anulimi i disa prej ligjeve kryesore të miratuara nga koalicioni qeverisës në largim.
Në parlamentin e mëparshëm, koalicioni i Netanyahut kishte 68 vende, ndërsa në përbërjen e re partia e tij dhe aleatët kanë mbetur me 46 mandate. Opozita, nga ana tjetër, ka siguruar 67 vende.
Në shënjestër janë veçanërisht ligji që kufizoi kompetencat e Gjykatës Supreme dhe ai që lehtësoi procedurat për shkarkimin e prokurorit të përgjithshëm.
Sipas studiuesit Assaf Shapira, këto dispozita mund të shfuqizohen përmes një procesi legjislativ, duke rikthyer në fuqi rregullat e mëparshme.
Megjithatë, procedura mund të zgjasë disa javë dhe do të kërkojë koordinim mes partive të ndryshme të opozitës.
Përplasja e parë për drejtimin e Knessetit
Një nga betejat e para politike pritet të zhvillohet për zgjedhjen e kryetarit të ri të parlamentit. Aktualisht, këtë post e mban Amir Ohana, një aleat i ngushtë i Netanyahut dhe anëtar i partisë Likud.
Rregullorja parlamentare lejon që votimi për kryetarin e ri të zhvillohet që në seancën e parë të parlamentit, ose deri në ditën kur qeveria e re të bëjë betimin.
Tre parti të opozitës kanë kërkuar që procesi i zgjedhjes së pasardhësit të Ohanës të nisë menjëherë. Por ky i fundit ka argumentuar se tradita parlamentare parashikon që kryetari i ri të zgjidhet ditën e inaugurimit të qeverisë.
Nga ana tjetër, Assaf Shapira vëren se ligji përcakton si moment të zakonshëm për zgjedhjen e kryetarit fillimin e punës së parlamentit të ri.
“Nuk kemi kohë, duhet të veprojmë urgjentisht”, deklaroi javën e kaluar Naftali Bennett, një nga figurat kryesore të koalicionit të Gadi Eisenkot, duke kërkuar që opozita të marrë kontrollin e Knessetit sa më shpejt të jetë e mundur.
Kështu, përpara se të formohet qeveria e re, parlamenti izraelit pritet të kthehet në arenën e parë të përballjes mes shumicës së re dhe Benjamin Netanyahut.
