Sistemi i probacionit nuk po përdoret mjaftueshëm nga gjykatat në Maqedoninë e Veriut. Përmes tij, personat e dënuar mund ta vuajnë dënimin në liri ose në burg shtëpiak, nën mbikëqyrjen e shërbimit të probacionit, në vend që të qëndrojnë në burg.
Rastet aktive të probacionit janë rritur nga 604 në vitin 2024 në 1.248 në vitin 2026, duke u më shumë se dyfishuar brenda dy vjetësh. Megjithatë, mbikëqyrja elektronike vazhdon të përdoret pak. Drejtoria për Ekzekutimin e Sanksioneve kërkon që gjykatat t’u drejtohen më shpesh dënimeve alternative në vend të burgimit efektiv dhe të zgjerojnë përdorimin e mbikëqyrjes elektronike.
Të lidhura
None found
Sipas të dhënave të Drejtorisë për Zbatimin e Sanksioneve, deri tani janë marrë 12 vendime gjyqësore për mbikëqyrje elektronike. Katër prej tyre janë aktgjykime që shqiptojnë dënim me burg shtëpiak, ndërsa tetë janë aktvendime që zëvendësojnë dënimin me burg me burg shtëpiak.
Drejtoria e konsideron probacionin shumë më ekonomik sesa mbajtjen e të dënuarve në burg: ai ul numrin e të burgosurve dhe shpenzimet e institucioneve ndëshkuese, duke u dhënë njëkohësisht mundësi personave të dënuar të risocializohen në liri. Ajo pranon, megjithatë, se gjykatat në rajone të ndryshme të vendit nuk e zhvillojnë dhe nuk e zbatojnë sistemin në mënyrë të njëtrajtshme.
Për Drejtorinë për Zbatimin e Sanksioneve, përparësi ka nxitja e gjyqtarëve që të shqiptojnë më shumë masa alternative në vend të dënimeve efektive me burg. Ajo kërkon gjithashtu lejimin e lirimit me kusht për periudha më të gjata dhe zbatimin e masave që përfshijnë mbikëqyrje elektronike.
Edhe Komisioni Evropian ka vënë në dukje nevojën për alternativa më të përdorura ndaj burgimit. Në raportin e vitit 2026, Brukseli konstaton mungesë progresi në ndryshimin e kornizës ligjore për këto alternativa. Ministria e Drejtësisë i ka thënë Alsat se ka hartuar një propozim-ligj, i cili së shpejti do të kalojë në procedurë qeveritare. Sipas saj, nisma është pjesë e reformave që synojnë modernizimin e sistemit të ekzekutimit të sanksioneve dhe përafrimin e tij me standardet evropiane.
Ministria thotë se projektligji fuqizon Shërbimin e Probacionit, parashikon regjistrin elektronik dhe mbikëqyrjen elektronike, si dhe përmirëson vlerësimin e rrezikut në procedurën penale. Ai vendos standarde më të larta për të drejtat e njeriut dhe trajtimin e barabartë, ndërsa forcon mbrojtjen e viktimave, veçanërisht në rastet e dhunës në familje dhe të dhunës me bazë gjinore.
Zgjerimi i dënimeve alternative lidhet edhe me mbipopullimin e burgjeve në vend. Kushtet në institucionet ndëshkuese mbeten vazhdimisht shqetësuese dhe personat e dënuar përballen me kushte të rënda gjatë vuajtjes së dënimit. Të dhënat e Avokatit të Popullit tregojnë se në burgun e Idrizovës, gjatë vitit 2025, mbipopullimi është dyfishuar krahasuar me vitin paraprak.
