Analiza e BLOOMBERG: Si po çmontohet me shpejtësi regjimi i Vuçiçit në Serbi

Nga Jasmina Kuzmanovic dhe Misha Savic, BLOOMBERG

Më shumë se një javë pasi mundi në mënyrë të papritur në zgjedhje udhëheqësin e kahershëm të Serbisë, Aleksandar Vuçiç, blloku i ri i udhëhequr nga studentët ende nuk i ka zënë vendet në parlament dhe as nuk ka emëruar kryeministrin.

Por zyrtarët në Beograd, të cilin Vuçiçi e dominoi për më shumë se një dekadë, kanë nisur tashmë çmontimin e regjimit të tij.

Drejtues të institucioneve nga më të ndryshmet, si banka qendrore dhe prokuroria e shtetit, kanë kërkuar hetime për krime të mundshme të kryera gjatë kohës së Vuçiçit në pushtet. Drejtues të lartë të transmetuesit publik – i konsideruar si shtylla kurrizore e makinerisë së tij mediatike – kanë dhënë dorëheqjen ose kanë kërkuar falje për pasqyrimin e njëanshëm të ngjarjeve.

“Po dëshmojmë shkrirjen e akullit, ndërsa kontrolli dhe monopoli i Vuçiçit mbi çdo segment të shoqërisë po fillon të zhduket”, tha Zarko Korac, profesor në Universitetin e Beogradit, i cili ka shërbyer në qeverinë e kryeministrit Zoran Djindjic, i vrarë në vitin 2003.

Lufta kundër korrupsionit është një nga përparësitë kryesore të planit të Listës Studentore për 100 ditët e para, pasi qeveria të jetë formuar. Masat do të synojnë “dekriminalizimin e shtetit”, ristrukturimin e institucioneve dhe rishikimin e projekteve dhe kontratave të sektorit publik, sipas Radomir Saicic, profesor universiteti dhe një prej deputetëve të sapozgjedhur.

Planet përfshijnë gjithashtu ruajtjen e stabilitetit të dinarit, garantimin e furnizimit me energji dhe kryerjen në kohë të pagesave të pagave dhe pensioneve, tha ai në një intervistë për revistën javore NIN.

“Ndryshimet institucionale në majën e oktapodit mafioz janë hapi i parë, një kusht paraprak për të gjithë hapat e tjerë”, tha ai.

Gjatë fundjavës, banka qendrore i revokoi licencën e ushtrimit të aktivitetit bankar Alta Banka AD, me seli në Beograd, pjesë e grupit privat Alta.

Disa orë pas masës së marrë ndaj Alta Bankës nga banka qendrore, e cila përmendi “përkeqësimin” e gjendjes financiare të huadhënësit, të katër zëvendësguvernatorët e saj publikuan një deklaratë ku kërkonin hetimin e përgjegjësisë së mundshme penale të vetë rregullatorit, duke thënë se përkeqësimi i gjendjes së bankës ishte mbajtur i fshehtë prej tyre.

Alta Banka, e preferuar nga emigrantët rusë në Serbi, ishte zhvilluar nga pronari i saj, Davor Macura, pasuria e të cilit ishte rritur falë kontratave shtetërore, deri në arrestimin e tij të hënën, nën dyshimin për përvetësimin e 45 miliardë dinarëve (430 milionë dollarë) që prej votimit të 25 tetorit. Ai ka bashkëpunuar me policinë dhe prokurorinë publike, tha avokati i tij.

Gjatë fundjavës, policia arrestoi Marko Kricak, një besnik të Vuçiçit, i cili drejtonte Departamentin e Policisë Kriminale të vendit, për rolin e tij të dyshuar në manipulimin e një hetimi për një vrasje të lidhur me botën e krimit, e cila tronditi Beogradin gjatë verës. Ai ishte akuzuar gjithashtu nga lëvizja studentore për reagimin brutal të policisë ndaj demonstratave.

Një tjetër i arrestuar ishte Bosko Sekulovic, drejtuesi i Zyrës për Luftën kundër Krimit, për shpërdorim të dyshuar të detyrës. Nuk ishte e qartë se kush po i përfaqësonte dy zyrtarët.

“Nuk jam i lumtur me situatën në të cilën ndodhet tani Marko Kricak”, tha Vuçiçi pasi zyrtari i lartë i policisë u arrestua.

Prokuroria e Shtetit për Krimin e Organizuar publikoi gjithashtu një deklaratë ku kërkonte hetimin e shkeljeve të mundshme ndaj institucionit të saj, pas një raportimi mediatik se prokurorët ishin përgjuar.

“Ndryshime të tjera mund të ndodhin, pasi disa njerëz po përpiqen të shpëtojnë karrierën e tyre dhe t’i shmangen ose përgjegjësisë penale, ose akuzave se nuk e kanë kryer detyrën e tyre”, tha Korac në një bisedë telefonike. “Ajo që po shohim është ndoshta vetëm fillimi”.

Fituesi i zgjedhjeve mori edhe një mbështetje nga ylli i tenisit, Novak Djokovic.

Ai është takuar disa herë me Vuçiçin, i cili e ka përgëzuar publikisht dhe e ka mbrojtur tenistin kur ky i fundit u dëbua nga Australia në vitin 2022, për shkak se nuk paraqiti dëshmi të vaksinimit kundër koronavirusit.

Marrëdhëniet mes tyre u ftohën pasi Djokovic nisi të shprehte mbështetjen për lëvizjen studentore.

“Nuk do të diskutoj apo komentoj të kaluarën”, u tha ai gazetarëve të hënën në Paris. “E kaluara është e kaluar. Shpresoj që ky të jetë një fillim i ri për vendin”.