-
Përktheu:
Flutura Gashi-Mehmeti
- 27 tetor 2026 08:29
- Shpërndaje në:
Izraelitët po u drejtohen kutive të votimit të martën për zgjedhjet që konsiderohen si më të rëndësishmet në historinë e vendit.
Një numër i paprecedentë prej 70,000 njerëzish thuhet se kanë udhëtuar drejt Izraelit nga jashtë vendit për të votuar, ndërsa gjysmë milioni janë gati të hedhin votat për herë të parë.
Sondazhet e publikuara të premten sugjerojnë se lideri aktual, Benjamin Netanyahu, është në një garë pothuajse kokë më kokë me ish-shefin ushtarak, Gadi Eisenkot, për t'u bërë kryeministër.
Por asnjë nga blloqet e tyre politike nuk parashikohet të fitojë 61 vendet e nevojshme për të formuar një qeveri shumice, që do të thotë se priten javë ose muaj përplasjesh politike.
Sistemi i përfaqësimit proporcional i Izraelit do të thotë se qeveritë kanë qenë gjithmonë koalicione - dhe gara për pushtet mund të ketë prodhuar, dhe ka prodhuar, aleanca të papritura. Por këto zgjedhje duken veçanërisht të ngushta.
Eisenkot, i cili udhëheq Partinë e sapoformuar Yashar, është figura kryesore në të ashtuquajturin “bllok ndryshimi”, një grup partish që kanë dallime ideologjike, por ndajnë qëllimin e rrëzimit të Netanyahut.
Udhëheqës të tjerë në bllok përfshijnë ish-kryeministrin Naftali Bennett dhe Avigdor Lieberman, të dy të krahut të djathtë që mbajnë qëndrime të ashpra për sigurinë, dhe Yair Golan, një ish-gjeneral me prirje të majta.
Për Netanyahun, një titan i politikës izraelite, i cili shërbeu për herë të parë si kryeministër në vitin 1996, një rikthim në pushtet do të varet nga një aleancë tjetër me partitë e ekstremit të djathtë dhe ultra-ortodokse që përbëjnë koalicionin e tij aktual qeverisës - më të djathtin në historinë e Izraelit.
Në garë janë edhe dy blloqe partish arabe, pasi rreth një e pesta e popullsisë së Izraelit është arabe - shumë prej të cilëve e përshkruajnë veten si qytetarë palestinezë të Izraelit.
Në teori, ata mund të jenë vendimtarë. Por të gjitha partitë kryesore hebraike, përveç njërës, kanë përjashtuar mundësinë e bashkëpunimit me ta.
Në orën 22:00 me kohën lokale të martën, transmetuesit izraelitë do të publikojnë sondazhet e daljes. Ato do të japin një tregues të votimit, por mund të ndryshojnë ndjeshëm.
Në të gjithë vendin, izraelitët do të mblidhen për të parë rezultatet të dalin, me takimin e Likudit të Netanyahut në Jerusalem dhe Yashar të Eisenkotit, të mbledhur në Tel Aviv.
Fushata është formësuar nga çështja e sigurisë, me bllokun e opozitës që e godet Netanyahun për dështimin e pashembullt të sigurisë që çoi në sulmet e udhëhequra nga Hamasi më 7 tetor ndaj Izraelit, në të cilat u vranë gati 1,200 njerëz dhe 251 u morën përsëri në Gazë si pengje.
Ata kanë kërkuar një komision të pavarur hetimor për sulmet, diçka që Netanyahu e ka kundërshtuar prej kohësh, duke këmbëngulur se do të ishte i anshëm kundër tij.
Pjesëmarrja në zgjedhjet në Izrael, më e larta në mbi 50 vjet
Photo: Associated Press
Pjesëmarrja e votuesve në zgjedhjet e Izraelit mbetet në nivelet më të larta në më shumë se 50 vjet, sipas Komitetit Qendror të Zgjedhjeve.
Deri në orën 14:00 sipas kohës lokale, 44.9% e votuesve kishin hedhur votën, ka thënë komiteti, pjesëmarrja më e lartë e regjistruar që nga viti 1973 në të njëjtën orë.
Një total prej 3,290,480 votuesish nga afërsisht 7.3 milionë kanë votuar tashmë, ka thënë komiteti.
"Është një nivel historik i lartë që nga fillimi i matjes në vitin 1973”, ka thënë Ofer Kenig, një bashkëpunëtor kërkimor në Institutin e Demokracisë së Izraelit, "por sigurisht që duhet të shohim nëse pjesëmarrja do të rritet në të gjithë sektorët dhe në të gjitha fortesat”.
Pjesëmarrja e lartë në votime përbën rrezik për partitë më të vogla që kandidojnë për në Knesset, duke i vënë ato në rrezik të bien nën pragun zgjedhor ndërsa pjesëmarrja rritet.
Partitë duhet të sigurojnë 3.25% të votave për të kaluar pragun. Numri i përgjithshëm i votave të nevojshme rritet ndërsa pjesëmarrja e përgjithshme rritet.
Ndërkohë, pjesëmarrja në votime midis Forcave të Mbrojtjes së Izraelit ishte 48% deri në orën 13:00 sipas orës lokale, ka thënë ushtria, një rritje nga zgjedhjet e vitit 2022 në të cilat 44.4% kishin votuar në të njëjtën kohë.
Zgjedhjet në Izrael: Çka ndodh pasi përfundon votimi?
Photo: Associated Press
Izraeli po zhvillon të martën zgjedhjet parlamentare, të parat që nga sulmi i Hamasit më 7 tetor 2023, i cili tronditi vendin dhe e zhyti Lindjen e Mesme në trazira.
Qëndrimi i kryeministrit, Benjamin Netanyahu, në pushtet është në rrezik, ndërsa rivalët e tij të qendrës premtojnë të sjellin një epokë të re. Megjithatë, mund të duhet kohë deri në daljen e rezultateve të qarta.
Kur do ta dimë se kush i fitoi zgjedhjet?
Ka gjasa që kjo të bëhet e ditur brenda pak orësh nga mbyllja e vendvotimeve, por mund të duhen edhe ditë, madje javë, që rezultati të bëhet i qartë.
Votimi përfundon në orën 22:00 (21:00 me kohë të Kosovës). Në atë moment, kanalet televizive izraelite do të transmetojnë sondazhet dalëse, të cilat do të japin treguesit e parë për rezultatin. Më pas do të fillojë publikimi gradual i rezultateve të zgjedhjeve.
Një pasqyrë e qartë mund të krijohet shpejt, por nëse asnjë parti ose grup partish nuk siguron shumicën e qartë parlamentare, procesi mund të zgjasë shumë më tepër.
Numërimi përfundimtar pritet të përfundojë deri më 30 tetor, ndërsa rezultatet zyrtare të zgjedhjeve publikohen formalisht një javë pas votimit, më 4 nëntor.
Zgjedhjet për Knessetin, parlamentin izraelit me 120 vende, duhet të mbahen çdo katër vjet, por zgjedhjet e parakohshme kanë qenë të shpeshta.
Vendet në Knesset ndahen sipas sistemit të përfaqësimit proporcional, bazuar në listat kombëtare të partive. Për të siguruar vende në parlament, partitë duhet të kalojnë pragun zgjedhor prej 3,25 për qind të votave në nivel kombëtar.
Disa parti mendohet se kanë mundësi ta kalojnë këtë prag, ndaj numërimi përfundimtar dhe ndarja e vendeve parlamentare do të kërkojnë kohë.
Pas përfundimit të numërimit, presidenti Isaac Herzog do të konsultohet me drejtuesit e partive për të mësuar se kë dëshirojnë ata si kryeministër. Më pas, ai do t'ia besojë formimin e qeverisë kandidatit që, sipas vlerësimit të tij, ka gjasat më të mira për të krijuar një qeveri. Kandidati i mandatuar ka deri në 42 ditë kohë për të formuar qeverinë.
Asnjë parti e vetme në Izrael nuk ka fituar ndonjëherë shumicën absolute, prandaj qeveritë formohen përmes koalicioneve mes partive. Negociatat për krijimin e një qeverie shpesh zgjasin me javë të tëra.
Çdo vend në Knesset ka rëndësi dhe partitë e vogla mund të kenë ndikim të madh, duke u bërë vendimtare për formimin e shumicës parlamentare.
Nëse kandidati i mandatuar dështon, mundësia mund t'u jepet kandidatëve të tjerë. Nëse nuk arrihet të formohet një qeveri, shpallen zgjedhje të reja, ndërsa kabineti aktual vazhdon të qëndrojë në detyrë si qeveri kujdestare.
Kush është Gadi Eisenkot, sfiduesi kryesor i Netanyahut
Photo: Associated Press
Kundërshtari kryesor i kryeministrit izraelit, Benjamin Netanyahu, në zgjedhjet e së martës është një figurë relativisht e re në politikë.
Megjithatë, një nga avantazhet kryesore të tij elektorale përmblidhet në një të vërtetë të thjeshtë: ai nuk është Netanyahu.
Gadi Eisenkot, 66 vjeç, e ka kaluar pjesën më të madhe të jetës në ushtrinë izraelite. Ai u regjistrua në Brigadën Golani në vitin 1978 dhe, gjatë një karriere 40-vjeçare, u ngrit në detyrë deri në postin e shefit të shtabit të ushtrisë, të cilin e mbajti nga viti 2015 deri më 2019, gjatë kohës kur Netanyahu ishte kryeministër.
Ai ka hyrë në politikë në vitin 2022, së bashku me një tjetër ish-shef të shtabit të ushtrisë, Benny Gantz.
Pas sulmit të 7 tetorit 2023, të udhëhequr nga Hamasi kundër Izraelit, të dy iu bashkuan kabinetit të emergjencës për luftën të Netanyahut. Megjithatë, ata u larguan në qershor të vitit 2024, duke përmendur mungesën e një strategjie të qartë për periudhën pas luftës.
Eisenkot është fëmija i dytë në një familje me nëntë fëmijë dhe është baba i pesë fëmijëve. Djali i tij më i vogël, Gali, 25 vjeç, është vrarë duke luftuar në Gazë, dy muaj pas fillimit të luftës.
“Mbi varrin e Galit, u betova se çmimi që pagoi ai dhe miqtë e tij, ata që njihte dhe ata që nuk i njihte, nuk do të ishte i kotë”, kishte shkruar Eisenkot në gazetën Yedioth Ahronoth në prill.
Ai e ka vendosur këtë zotim të veçantë në qendër të misionit të tij politik.
19 vjet në pushtet - Netanyahu kandidon për mandatin e shtatë rekord
Photo: Associated Press
Benjamin Netanyahu e ka siguruar tashmë vendin e tij në historinë politike të Izraelit: ai është kryeministri që ka qëndruar më gjatë në këtë post, me rreth 19 vjet në pushtet, të ndara në tri periudha.
Në vitin 2019, ai kaloi David Ben-Gurionin, kryeministrin e parë dhe themelues të Izraelit, i cili qëndroi në detyrë për 13 vjet e 127 ditë.
Netanyahu, tashmë 77 vjeç, ishte 46 vjeç kur u bë kryeministër për herë të parë, në vitin 1996. Ai e mbajti këtë post për tri vjet, përpara se të humbiste pushtetin dhe të qëndronte një dekadë jashtë qeverisë.
Në vitin 2009, ai u rikthye për herë të parë në pushtet, duke qëndruar në postin e kryeministrit për 12 vjet radhazi. Në vitin 2021, Naftali Bennett dhe Yair Lapid arritën të krijonin një koalicion alternativ qeverisës, por ai u shpërbë pas pak më shumë se një viti. Bennett shërbeu si kryeministër për një vit e 17 ditë, ndërsa Lapid e pasoi për vetëm 181 ditë. Kështu, ata u bënë dy kryeministrat me mandatin më të shkurtër në historinë e Izraelit.
Pas një periudhe të shkurtër në opozitë, Netanyahu u rikthye për herë të dytë në pushtet, në dhjetor të vitit 2022, duke nisur mandatin e tij të gjashtë. Qeveria e tij e fundit që po largohet nga detyra shënoi gjithashtu një rekord, duke u bërë qeveria e parë izraelite në gati 40 vjet që përfundoi mandatin e plotë.
Netanyahu ka edhe një tjetër veçori historike. Ai është kryeministri i parë izraelit në detyrë që përballet me gjyq për korrupsion. Kjo çështje ligjore ka ndikuar në aleancat e tij politike gjatë dekadës së fundit dhe e ka bërë atë gjithnjë e më të varur nga partnerët e së djathtës ekstreme dhe partitë ultraortodokse, me të cilat formoi koalicionin e fundit qeverisës.
Ndërsa Netanyahu synon një mandat të shtatë, zgjedhjet përbëjnë sërish një referendum mbi udhëheqjen e tij. Por, kësaj here, ai përballet edhe me një barrë tjetër historike. Netanyahu ishte kryeministër në detyrë më 7 tetor 2023, ditën kur ndodhi dështimi më i rëndë i sigurisë në historinë e Izraelit. Ai është zyrtari i vetëm i nivelit të lartë izraelit që mbante detyrën atë ditë dhe që vazhdon të jetë në pushtet.
Këto zgjedhje do të përcaktojnë nëse Netanyahu do ta zgjasë më tej qëndrimin e tij rekord në pushtet apo nëse do të nisë një kapitull i ri në historinë politike të Izraelit.
Zgjedhjet në Izrael - Pjesëmarrja më e lartë e votuesve të hershëm në 45 vjet
Photo: Associated Press
Komiteti Qendror i Zgjedhjeve ka bërë të ditur të martën se në orët e para të votimit në zgjedhjet e Izraelit, pjesëmarrja e votuesve është më e larta që ka qenë në 45 vjet.
Që nga ora 10:00 e mëngjesit sipas kohës lokale, pjesëmarrja e votuesve ishte 16.68%, ka thënë komiteti, më e lartë se pjesëmarrja në të njëjtën orë katër vjet më parë, e cila ishte 15.9%. Është pjesëmarrja më e lartë e votuesve që nga viti 1981, ka thënë komiteti në një konferencë për shtyp në mëngjes.
Qendrat e votimit do të mbyllen në orën 21:00 me kohën e Kosovës.
Ofer Kenig, një studiues në Institutin e Demokracisë së Izraelit, ka thënë se kjo tregon se izraelitët i shohin zgjedhjet si një moment vendimtar, edhe pse ka paralajmëruar se ishte ende shumë herët për të nxjerrë përfundime të gjera.
"Mendoj se është një shenjë entuziazmi, e perceptimit të shumë izraelitëve për zgjedhje shumë të rëndësishme, zgjedhje shumë vendimtare”, ka thënë Kenig për CNN.
Por ai gjithashtu ka kërkuar kujdes, pasi pjesëmarrja nuk ishte ende dramatikisht më e lartë se zgjedhjet e mëparshme.
Megjithatë, ministri i Financave i ekstremit të djathtë, Bezalel Smotrich është përpjekur ta përdorte këtë shifër për të rritur bazën e tij të votuesve. Në një postim në X, ai ka pretenduar se : “Shifra e lartë e pjesëmarrjes në votime është rezultat i shkallës së jashtëzakonshme të pjesëmarrjes në sektorin arab dhe në fortesat e krahut të majtë”.
Zgjedhjet në Izrael janë të parat që pas sulmit të Hamasit në jug të vendit, më 7 tetor 2023.