Kryetari i Partisë Demokratike, Sali Berisha, ka reaguar përmes një publikimi në rrjetet sociale lidhur me nderimet shtetërore dhe kishtare të bëra në Serbi për Ratko Mlladiçin, ish-komandantin e forcave serbe të Bosnjës, i dënuar për krime lufte dhe gjenocid nga Tribunali Penal Ndërkombëtar për ish-Jugosllavinë.
Berisha e ka cilësuar këtë zhvillim si një akt me përmasa të rënda politike dhe morale, duke e vendosur atë në kontekstin e qëndrimeve të Beogradit ndaj së kaluarës së luftërave në ish-Jugosllavi dhe veçanërisht ndaj krimeve të kryera në Bosnjë.
Në reagimin e tij, Berisha shkruan:
“Dje, me urdhër të presidentit të Serbisë së Madhe, Aleksandër Vuçiç, u varros me nderime të larta shtetërore e kishtare dhe me pjesëmarrjen e mijëra e mijëra qytetarëve monstra e Bosnjës, gjenerali famëkeq Ratko Mlladiç.”
Kreu i PD-së e konsideron këtë ngjarje si një shfaqje të asaj që ai e përshkruan si rehabilitim publik të figurave të lidhura me krimet e luftës dhe gjenocidin në Bosnjë, duke e drejtuar kritikën e tij drejtpërdrejt ndaj presidentit serb Aleksandër Vuçiç dhe elitës politike të Beogradit.
Berisha vijon duke shkruar se ky akt, sipas tij, dëshmon se një pjesë e establishmentit serb vazhdon ta shohë të kaluarën e luftës jo përmes përgjegjësisë dhe pendesës, por përmes glorifikimit të figurave të saj ushtarake.
“Me këtë akt të shëmtuar dhe çnjerëzor, presidenti i Serbisë së Madhe, Vuçiç, ish-idhëtar i flaktë i gjeneralit gjakatar dhe iniciator i nismës ‘Shtëpia për Ratkon’ për ta fshehur atë nga drejtësia ndërkombëtare, dëshmon se për të dhe elitën e Beogradit gjenocidi ndaj një kombi tjetër, krimet e luftës dhe ato kundër njerëzimit janë nder dhe lavdi.”
Në vijim të reagimit, Berisha e zgjeron kritikën nga figura e Mlladiçit te ajo që ai e konsideron si një problem më të gjerë të nacionalizmit serb dhe raportit të Serbisë me krimet e së kaluarës.
Sipas tij, nderimi i një figure të dënuar për krime të rënda përbën jo vetëm një fyerje ndaj viktimave, por edhe një mesazh politik për rajonin.
“Ky akt është një vrasje dhe masakrim për së dyti i viktimave të Ratko Mlladiçit, është dëshmi e moralit kriminal të nacionalizmit serb dhe një sfidë e hapur për botën e qytetëruar.”
Berisha e përmbyll reagimin e tij me një paralajmërim për pasojat që, sipas tij, mund të ketë një qasje e tillë ndaj së kaluarës për sigurinë dhe stabilitetin e Ballkanit.
Ai argumenton se një Serbi që nuk distancohet qartë nga glorifikimi i krimeve të luftës mbetet, sipas tij, një faktor shqetësues për fqinjët dhe për stabilitetin rajonal.
“Gjithashtu, ky akt është dëshmi e pakontestueshme se Serbia e nderimit dhe lavdërimit të gjenocidit më të egër në Evropë pas Luftës së Dytë Botërore vazhdon të mbetet një kërcënim madhor për fqinjët e saj, paqen dhe stabilitetin në rajon.”
Reagimi i Berishës vjen në një klimë të ndjeshme politike në Ballkan, ku kujtesa e luftërave të viteve ’90, drejtësia për viktimat dhe mënyra se si shtetet e rajonit përballen me të kaluarën vazhdojnë të jenë çështje të debatit politik dhe diplomatik.
Figura e Ratko Mlladiçit mbetet një prej simboleve më të rënda të luftërave në Bosnjë. Ai u shpall fajtor për gjenocid, krime kundër njerëzimit dhe krime lufte, përfshirë përgjegjësinë për masakrën e Srebrenicës, ku në korrik 1995 u vranë më shumë se 8 mijë burra dhe djem boshnjakë.
Përtej polemikës politike të ditës, çështja prek një problem më të thellë: si duhet të sillet një shoqëri me kujtesën e krimeve të saj?
Historia nuk mund të ndryshohet me ceremoni, as viktimat nuk mund të zhduken nga kujtesa përmes heshtjes. Por mënyra se si një shtet i kujton apo i justifikon figurat e së kaluarës tregon shumë për marrëdhënien e tij me drejtësinë, përgjegjësinë dhe të ardhmen.
AV/KJ