Brenda më pak se një muaji, hakerët kanë marrë dy herë nën kontroll frigoriferët e supermarketeve nëpër Evropë, duke shkaktuar zjarre dhe duke çuar dëm ushqime me vlerë miliona euro.
Më 11 dhe 12 tetor, sulmuesit rritën temperaturën në pajisjet e rreth 700 dyqaneve në Francë deri në 50°C (122°F).
Më 2 nëntor, një valë e dytë sulmesh kibernetike të dyshuara preku supermarkete dhe biznese ushqimore në të paktën nëntë vende evropiane, përfshirë Belgjikën, Estoninë, Finlandën, Irlandën, Italinë, Luksemburgun, Holandën, Portugalinë dhe Suedinë, përcjell Telegrafi.
Franca ia ka atribuar sulmin e parë "Shahid Kaveh" – një njësie kibernetike të lidhur me Gardën Revolucionare Islamike të Iranit (IRGC) – duke e cilësuar atë si sulmin e parë kibernetik të sabotimit në shkallë të gjerë në territorin francez.
Ende nuk dihet se kush qëndron pas valës së dytë.
Këto sulme kanë ngritur shqetësime lidhur me cenueshmërinë e pajisjeve të lidhura me internetin, duke filluar nga makineritë industriale e deri te pajisjet shtëpiake, përcjell Telegrafi.
Al Jazeera shpjegon se cilat pajisje në shtëpinë tuaj janë në rrezik, cilat shërbime thelbësore që përdorni janë të cenueshme, si dhe çfarë mund të bëni për t'u mbrojtur.
Si mund të hakohet një frigorifer?
Frigoriferët dhe ngrirësit e një supermarketi menaxhohen nga një panel kontrolli, i cili është i lidhur me internetin në mënyrë që kontraktorët të mund ta kontrollojnë atë nga distanca.
Frigoriferët e "zgjuar" (smart) në shtëpi lidhen në të njëjtën mënyrë: përmes Wi-Fi, një aplikacioni ose një shërbimi në "re" (cloud).
Sipas raportimeve, sulmuesit i gjetën sistemet e supermarketeve duke përdorur "Shodan" – një motor kërkimi për pajisjet e lidhura me internetin.
Sipas Vincent Strubel, kreut të Agjencisë Kombëtare të Sigurisë Kibernetike të Francës (ANSSI), ata arritën të depërtonin për shkak të mangësive themelore të sigurisë:
Të ekspozuara: Pajisjet ishin të lidhura drejtpërdrejt me internetin e hapur, pa asnjë mbrojtje shtesë.
Fjalëkalime të dobëta: Shumë sisteme mbroheshin vetëm nga kredenciale të dobëta ose të paracaktuara (të fabrikës).
Të vjetruara: Shumë prej pajisjeve ishin modele të vjetra, për të cilat nuk ofrohen më përditësime sigurie.
Pasi fitojnë qasje, hakerët mund ta fikin frigoriferin, të rrisin temperaturën e tij ose të vjedhin të dhënat e llogarive.
Në rastin e Francës, ata thjesht përdorën funksionin e shkrirjes së akullit (defrost) që vetë pajisjet e kontrollit e kanë të integruar.
Një frigorifer i mbrojtur dobët mund të jetë gjithashtu një derë për pajisje të tjera në të njëjtin rrjet, nga laptopët te bravat inteligjente.
Duke folur para Senatit Francez më 21 tetor, Strubel paralajmëroi se sektori i kujdesit shëndetësor përdor të njëjtin lloj pajisjesh për të ruajtur vaksinat dhe materialet e rrezikshme, nga laboratorët kërkimorë te farmacitë.
Sa e sigurt është shtëpia juaj?
Në thelb, çdo gjë e lidhur nëpërmjet internetit mund të hakohet potencialisht.
Ka rreth 21 miliardë pajisje të lidhura me rreze të shkurtër, të tilla si orët inteligjente, në të gjithë botën dhe 5.4 miliardë pajisje me rreze të gjatë, të tilla si sistemet e monitorimit në distancë, sipas Raportit të Përmbledhjes Globale Dixhitale 2027 të Kepios.
Familjet amerikane me internet tani kanë mesatarisht rreth 18 pajisje të lidhura, pothuajse dyfishi i numrit një dekadë më parë, sipas Parks Associates.
Ruterët janë ndër objektivat më të mëdhenj sepse janë gjithmonë online.
Në prill, Qendra Kombëtare e Sigurisë Kibernetike (NCSC) e Mbretërisë së Bashkuar paralajmëroi se hakerët e lidhur me inteligjencën ushtarake GRU të Rusisë po “rrëmbenin” ruterët e shtëpive dhe bizneseve të vogla.
Duke ndërhyrë në cilësimet e tyre DNS, të cilat i shndërrojnë emrat e faqeve të internetit në adresa IP, hakerat i ridrejtuan përdoruesit në faqe interneti të rreme për të vjedhur fjalëkalime dhe të dhëna personale.
Sipas shkrimit në fjalë, përcjell Telegrafi, edhe televizorët inteligjentë mund të hakohen pa e ditur pronarët e tyre.
Në qershor, studiuesit zbuluan se më shumë se një e treta e aplikacioneve në televizorët inteligjentë LG dhe Samsung mund t'u lejonin të huajve të përdornin fshehurazi lidhjen e internetit të një familjeje, duke fshehur aktivitetin e tyre pas adresës IP të asaj shtëpie.
Fshesat robotike me korrent mund të ekspozojnë edhe më shumë.
Më herët këtë vit, një programues thuhet se zbuloi se mund të kontrollonte pothuajse 7,000 fshesa robotike DJI Romo me një kontrollues PlayStation 5.
Duke përdorur Claude Code, një mjet kodimi IA të prodhuar nga Anthropic, për të kuptuar se si fshesat me korrent komunikonin me serverat e DJI, ai fitoi qasje në transmetimet e tyre të drejtpërdrejta të kamerave, audion dhe planet e kateve të shtëpive të njerëzve.
Cilat shërbime jetësore mund të hakohen?
Të njëjtat dobësi që ekspozojnë një frigorifer mund të ndikojnë në termocentralet, furnizimet me ujë, bankat dhe spitalet.
Shumë nga këto shërbime drejtohen nga kompjuterë industrialë që mund të arrihen në internet.
Që nga fillimi i luftës SHBA-Izrael kundër Iranit, agjencitë amerikane kanë paralajmëruar se hakerat e lidhur me Iranin po sulmojnë këto sisteme.
Në korrik, një sulm kibernetik në shtetin amerikan të Minesotës shënjestroi më shumë se 30 sisteme uji të komunitetit, sipas agjencisë së IT-së së shtetit.
Zyrtarët dyshonin për hakera të lidhur me Iranin, dhe FBI dhe CISA paralajmëruan se sistemet e ujit dhe të ujërave të zeza po shënjestroheshin gjithnjë e më shumë, me objekte në 12 shtete të prekura në atë kohë.
Po atë muaj, një sulm kibernetik i atribuuar hakerave të lidhur me Iranin detyroi një termocentral të vogël britanik të dilte jashtë linje për katër ditë.
Ai u raportua si sulmi i parë i suksesshëm i këtij lloji në infrastrukturën energjetike të Mbretërisë së Bashkuar.
Ndërkohë, Agjencia e Sigurisë Kibernetike dhe Sigurisë së Infrastrukturës e SHBA-së (CISA) rendit sektorët që i konsideron infrastrukturë kritike.
Grafiku më poshtë tregon disa nga ato kryesore, dhe çfarë mund të thotë një hakim në secilin prej tyre për ju.
Bankat janë gjithashtu objektiva.
Në fund të shtatorit dhe fillim të tetorit, hakerat vodhën të dhëna personale nga të paktën shtatë firma financiare të Koresë së Jugut, duke prekur rreth 68,000 njerëz.
Yegaram Savings Bank dhe Shinhan Bank u goditën më rëndë, me rreth 40,000 dhe 25,000 klientë të prekur, përkatësisht.
Sipas The Wall Street Journal, sulmuesi përdori ARTEX, një mjet të inteligjencës artificiale me burim të hapur të zhvilluar në Kinë për të testuar rrjetet për dobësi.
Firma amerikane e sigurisë kibernetike CrowdStrike tha se sulmuesi ka të ngjarë të ketë qenë një individ me bazë në Kinë i cili përdori gjithashtu Claude Code, një vlerësim që e bëri “me besim të moderuar”.
Cilat industri janë më të synuara politikisht?
“Baza Evropiane e Incidenteve Kibernetike” (EuRepoC), një bazë të dhënash kërkimore që gjurmon sulmet kibernetike politike në mbarë botën, ka regjistruar 4.932 incidente të mëdha midis janarit 2000 dhe nëntorit 2026.
Numri i incidenteve është rritur ndjeshëm vitet e fundit, duke arritur kulmin në 795 incidente gjatë vitit 2024. Rreth dy të tretat e të gjitha incidenteve të regjistruara që nga viti 2000 kanë ndodhur pas vitit 2022.
Qeveritë janë objektivi kryesor. Institucionet shtetërore përbëjnë pothuajse 40 për qind të të gjitha objektivave; në krye të listës janë shërbimi civil dhe ministritë qeveritare, të ndjekura nga ushtria, policia, partitë politike dhe organet legjislative.
Infrastruktura kritike është sektori i dytë më i shënjestruar, ku përfshihen shëndetësia, financat, telekomunikacioni, transporti dhe energjia, të ndjekura nga kompanitë e mbrojtjes, prodhimi, kërkimi shkencor dhe ofruesit e shërbimeve dixhitale.
Pjesa tjetër përbëhet kryesisht nga kompani, shkolla, grupe të shoqërisë civile dhe media.
EuRepoC gjurmon vetëm sulmet me rëndësi politike, të cilat përbëjnë vetëm një pjesë të vogël të të gjitha sulmeve kibernetike.
Përveç këtyre, hakerët shpesh vënë në shënjestër individë dhe kompani përmes mashtrimeve.
Si mund të mbroheni?
Hakerët shfrytëzojnë dobësi të tilla si fjalëkalimet e pasigurta dhe pajisjet që nuk marrin më përditësime.
Awais Rashid, profesor i sigurisë kibernetike në Universitetin e Bristolit, tha për Al Jazeera-n se me rritjen e dixhitalizimit të infrastrukturës, është shtuar edhe rreziku i ndërprerjeve si pasojë e sulmeve kibernetike, përcjell Telegrafi.
Megjithatë, ai shtoi se "bota funksionon sepse siguria kibernetike funksionon në mënyrë efektive".
NCSC-ja e Mbretërisë së Bashkuar gjithashtu këshillon njerëzit të çaktivizojnë funksionet që nuk i përdorin, siç është qasja në distancë te kamerat.
Nëse një termocentral ose sistem i furnizimit me ujë bie pre e hakerëve, individët kanë pak mundësi veprimi.
Fushata "Be Ready" (Bëhu gati) në Mbretërinë e Bashkuar – e nisur muajin e kaluar, pjesërisht si përgjigje ndaj kërcënimeve kibernetike – u bën thirrje familjeve të kenë rezerva për tri ditë: ujë, ushqim, ilaçe, para të gatshme dhe elektrikë dore. /Telegrafi/
