Pandemia COVID-19 jo vetëm që ka lënë plagë psikologjike tek të rinjtë, por me sa duket ka shkaktuar edhe ndryshime të matshme biologjike.
Adoleshentët që vuajtën nga humbja e kontaktit social gjatë izolimit, në veçanti, treguan plakje epigjenetike të përshpejtuar. Ky është zbulimi i një studimi të ri të kryer nga një ekip kërkimor i udhëhequr nga Instituti Max Planck i Psikiatrisë në Mynih, i cili për herë të parë shqyrtoi pasojat epigjenetike të pandemisë tek adoleshentët.
Studiuesit, të udhëhequr nga studiuesja postdoktorale dhe autorja e parë Alicia Schowe, ekzaminuan më shumë se 1,000 njerëz në Gjermani nga tre grupmosha: fëmijë midis tetë dhe dhjetë vjeç, adoleshentë të moshës 14 deri në 16 vjeç dhe të rinj të rritur midis 20 dhe 29 vjeç. Mostrat e pështymës u morën nga të gjithë pjesëmarrësit, së pari para izolimit fillestar të COVID-19 në mars 2020 dhe përsëri pas izolimit të dytë midis dimrit 2021 dhe pranverës 2022. Duke përdorur këto mostra, ekipi analizoi ndryshimet në ADN që lejojnë të nxirren përfundime rreth moshës biologjike.
Orët biologjike në bërthamën e qelizës
Analizat, të botuara në revistën PNAS, përdorën të ashtuquajturat orë epigjenetike. Këto bazohen në ndryshimet në metilimin e ADN-së. Metilimi përbëhet nga shënjues kimikë përgjatë gjenomit që ndihmojnë në rregullimin e gjeneve që janë aktive dhe cilat jo. Modele të caktuara të këtyre shënjuesve ndryshojnë gjatë gjithë jetës dhe mund të shërbejnë si një masë e moshës biologjike. Nëse ora epigjenetike funksionon më shpejt nga sa do të pritej bazuar në moshën aktuale, kjo quhet plakje biologjike e përshpejtuar.
Analiza tregoi se ritmi i plakjes epigjenetike u rrit gjatë pandemisë në të tre grupmoshat e studiuara. Ndryshimet ishin veçanërisht të theksuara tek njerëzit, shëndeti i të cilëve ishte tashmë i kompromentuar para pandemisë. Këtu përfshiheshin individë me gjendje fizike më të dobët, mirëqenie subjektive më të ulët ose një status socioekonomik më të ulët.
Të rinjtë janë veçanërisht të prekur
Megjithatë, rezultatet për adoleshentët ishin mbresëlënëse. Ndryshe nga fëmijët dhe të rinjtë, në këtë grup u gjet një korrelacion i qartë midis niveleve të stresit subjektiv dhe plakjes epigjenetike. Sa më të ngarkuar ndiheshin nga pandemia, aq më të theksuara ishin ndryshimet. Izolimi social luajti një rol veçanërisht të rëndësishëm: kufizimi i kontaktit personal dhe mungesa e mundësisë për të takuar miq me sa duket patën një ndikim deri në nivelin molekular biologjik.
“Këto rezultate sugjerojnë që të rinjtë mund të jenë veçanërisht të ndjeshëm ndaj efekteve të stresit”, thotë Alicia Schowe në një njoftim për shtyp nga Shoqata Max Planck. Kjo mund të lidhet si me ndryshimet fizike gjatë pubertetit ashtu edhe me nevojat specifike sociale të kësaj faze të jetës. Kontakti me bashkëmoshatarët është me rëndësi qendrore për zhvillimin e adoleshentëve.
Grupet dyfish të cenueshme
Studimi tregon gjithashtu se njerëzit që vuanin nga kushte më pak të favorshme jetese para pandemisë ishin veçanërisht të prekur nga stresi. Përveç kufizimeve shëndetësore, mirëqenia personale dhe statusi socioekonomik luajtën një rol. “Në të gjitha grupmoshat, stresi ndihej më intensivisht nga ata që ishin tashmë në rrezik para pandemisë”, thotë Elisabeth Binder, Drejtoreshë e Institutit Max Planck të Psikiatrisë dhe autore kryesore e studimit.
Plakja e përshpejtuar epigjenetike konsiderohet një tregues i mundshëm i rritjes së rreziqeve shëndetësore afatgjata. Studimet e mëparshme i kanë lidhur ndryshime të tilla me sëmundje si diabeti i tipit 2 dhe kanceri. Megjithatë, aktualisht është e pamundur të vlerësohet nëse dhe në çfarë mase ndryshimet e vërejtura tek adoleshentët kanë pasoja shëndetësore. Për këtë nevojiten studime afatgjata./ Standard.
