Debati për ndryshimet e propozuara në ligjin për Dhomat e Specializuara ka marrë një tjetër vëmendje pas letrës që kryeministri britanik Andy Burnham i ka dërguar kryeministrit Albin Kurti. Në të, Burnham rikonfirmon mbështetjen e Mbretërisë së Bashkuar për një Kosovë sovrane dhe nënvizon rëndësinë e drejtësisë ndërkombëtare, llogaridhënies dhe sundimit të ligjit. Letra ka rikthyer në diskutim edhe marrëdhëniet e Kosovës me partnerët ndërkombëtarë.
Në një prononcim për Bota sot, profesori Enver Bytyçi e cilëson përpjekjen për të ndërhyrë përmes ligjit në çështje që prekin Dhomat e Specializuara si aventurë politike. Sipas tij, ajo rrezikon si raportet me partnerët evropianë, ashtu edhe procesin gjyqësor në Hagë. Ai kërkon që institucionet të veprojnë me maturi gjatë rishqyrtimit të ligjit dhe të mos ndërmarrin hapa që mund të lexohen si ndërhyrje në punën e gjykatës.
Të lidhura
None found
Bytyçi thotë se, që kur u imponua ligji për Gjykatën Speciale të Kosovës në Hagë, kishte paralajmëruar dëme për personat e dënuar në shkallën e parë dhe për marrëdhëniet e Kosovës me Evropën. Ai kujton se edhe Kurti e kishte përmendur këtë shqetësim, por pretendon se kryeministri pranoi ultimatumin e atyre që ai i quan ekstremistë të Partisë Demokratike në këmbim të votës për zgjedhjen e presidentes. Sipas profesorit, ata kërcënuan me luftë civile, rrethuan institucionet dhe shkruan grafite që, siç shprehet ai, do të dënohen nga historia e Kosovës.
Duke iu kthyer mesazhit nga Londra, profesori vëren se kundërshtimet ndaj ligjit nuk janë shprehur vetëm nga personalitete të Bashkimit Evropian, por edhe nga përfaqësues të Britanisë së Madhe. Ai thotë se Burnham i kërkoi Kurtit ditët e fundit respektimin e mandatit të Dhomave të Specializuara në Hagë, duke e lidhur këtë me integrimet euro-atlantike të Kosovës. Bytyçi përmend edhe vendimin e presidentes Shiroka-Pula për ta kthyer në Kuvend për rishqyrtim ligjin që, sipas tij, u miratua nën ngut dhe presion. Këtë veprim ai e sheh si shenjë të reagimit të institucioneve.
Profesori vë në dyshim arsyet pse partitë dhe Kuvendi i Kosovës ndërmorën ndryshime ligjore në një çështje të gjyqësorit. Në vlerësimin e tij, opozita kërkonte të paraqitej si fituese përballë qeverisë dhe të shtonte mbështetjen elektorale, ndërsa mazhoranca e përdori rastin për të siguruar zgjedhjen e kreut të shtetit. Ai thotë se shumica synonte formimin e institucioneve, pasi përfitimet në elektorat i kishte marrë në zgjedhjet e fundit.
Rezultati, sipas Bytyçit, është dëmtimi i interesit të Kosovës. Ai argumenton se, kur subjektet politike u japin përparësi llogarive zgjedhore, nuk përfiton vendi dhe mund të mos realizohen as synimet e vetë atyre subjekteve. Në këtë kontekst, ai u referohet partive që, sipas tij, u përfshinë në valën e protestave dhe e shtynë legjislativin drejt një vendimi të gabuar.
Bytyçi e quan të dështuar ligjin për Dhomat e Specializuara dhe thotë se ky përfundim ishte i parashikueshëm që në fillim. Sipas tij, politikanët që e imponuan u mbështetën te argumenti i së drejtës sovrane të Kosovës, ndonëse vetë e cenuan atë me votimin e ligjit. Ai përmend në këtë kuadër edhe ligjet për Asociacionin serb në Kosovë dhe për dhënien Malit të Zi të 8200 hektarëve territor. Përpjekjen për të ndryshuar rregullat pas vendimit të Gjykatës Speciale në Hagë ai e sheh si mungesë serioziteti nga politika dhe institucionet, me pasoja për përpjekjet e Kosovës për t’u afirmuar ndërkombëtarisht si shtet.
Kritikat e profesorit përfshijnë edhe protestat në prag të shpalljes së vendimit për pesë të akuzuarit në Hagë. Ai vlerëson se as ato, as ligji, nuk e ndihmuan procesin në Dhomat e Specializuara. Sipas tij, protestat ishin një gabim dhe u shfrytëzuan politikisht jo vetëm në Kosovë, por edhe në Shqipëri e Maqedoninë e Veriut. Bytyçi e quan të padrejtë dhe të pandershëm përdorimin politik të gjendjes së të akuzuarve, duke thënë se ai dëmtoi përpjekjet për mbrojtjen e tyre. Ai hedh mundësinë që kjo të ketë ndikuar edhe në vendimin që e cilëson të pakuptimtë, me 81 vite burg për katër persona që vazhdojnë të qëndrojnë në Hagë.
Përballë situatës që ai e përshkruan si të pakëndshme për BE-në, Britaninë e Madhe, presidenten, PDK-në, qeverinë, të akuzuarit në Hagë dhe Kosovën, Bytyçi u kërkon institucioneve të mos përsërisin veprime politike të papjekura. Ai thekson se ligje dhe qëndrime të tilla ndaj Gjykatës Speciale nuk do t’ua lehtësojnë të akuzuarve gjendjen në Apel. Përkundrazi, sipas tij, këto sjellje mund ta motivojnë më shumë Gjykatën e Apelit për të dënuar ata që cilësohen çlirimtarë.
Në përfundim, Bytyçi u kërkon opinionit, institucioneve dhe partive të pyesin pse tre ish-komandantët e Shtabit të Përgjithshëm të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës nuk janë në Hagë. Ai përmend Agim Çekun, Sulejman Selimin dhe Kadri Kastratin, duke argumentuar se, nëse UÇK-ja do të duhej të përgjigjej për krime lufte apo krime më të rënda, ish-komandantët e Shtabit të Përgjithshëm do të duhej të jepnin llogari. Sipas tij, ata janë të lirë, ndërsa personat e akuzuar që ndodhen në Hagë nuk janë marrë me komandimin e UÇK-së gjatë ose pas luftës, por me politikë. Ai përfundon se një politikë e gabuar sot nuk i ndihmon ata.
